PZL W-3 Sokół| 2014-11-27

Na mocy porozumienia pomiędzy Polską a ZSRR zakłady w Świdniku współpracując z biurem konstrukcyjnym Mila, rozpoczęły prace nad nowym śmigłowcem, który zastąpiłby Mi-4. Miała to być powiększona wersja Mi-2 zdolna przewieźć 1000-1500 kg ładunku lub 12 (13 przy jednososbowej załodze) pasażerów. Konsultacje strony polskiej z potencjalnymi odbiorcami w ZSRR sprawiły jednak, że polscy konstruktorzy wystąpili z propozycją całkowicie nowej maszyny napędzanej dostosowanym silnikiem TWD-10, który miał być produkowany w Polsce jako PZL-10W. Pomysł został zaakceptowany i w 1976 r. powstała makieta. Pierwszy prototyp o numerze fabrycznym 300101 został ukończony w 1978 r., a następnie odbywały się na nim próby statyczne na ziemi.

Historia i opis

Kolejna maszyna (nr fabr. 300102), pierwotnie również przeznaczona do prób naziemnych, wzniosła się 16 listopada 1979 r. i wykonała zawis. Następnie sytuacja polityczna w kraju zahamowała dalsze prace. Trzecia maszyna (nr fabr. 300103), SP-PSB, wykonała oficjalny pierwszy lot 6 maja 1982 r. Budowano kolejne prototypy testowane w locie: SP-PSC (nr fabr. 300104) oblatany 24 lipca 1984 r., SP-PSD (nr fabr. 300105) oblatany 4 czerwca 1984 r., oraz SP-PSE (nr fabr. 300106) oblatany 26 listopada 1984 r. Natomiast w 1986 r. w Rzeszowie uruchomiono produkcję silników PZL-10W.

Pierwsze seryjne dziesięć maszyn otrzymało oznaczenie W-3 i numery seryjne od 310201 do 310210, z których pierwszą, oznaczoną SP-PSF, oblatano w 1987 r. Próby uzyskania dla nowej maszyny certyfikatu w ZSRR przedłużały się, co skłoniło świdnicką fabrykę do uzyskania takiego dokumentu w kraju. Główny Inspektorat Lotnictwa Cywilnego 26 września 1988 r. wydał tymczasowy certyfikat, co pozwoliło kontynuować produkcję seryjną. Jednocześnie rozpoczęto pracę nad wersją reanimacyjną i uzbrojoną.

Powstała druga seria liczącą 23 śmigłowce (+ 2 kadłuby), które miały służyć dalszym testom. Na zamówienie Państwowej Inspekcji Radiowej powstał SP-SUI (nr fabr. 310301) wyposażony w specjalny maszt antenowy opuszczany pionowo w dół.

17 marca 1990 r. oblatano prototyp W-3U Salamandra (nr fabr. 360317), który miał być uzbrojony w zasobniki Mars-2, B8-10, ZR-8, oraz pochodzący z Mi-24W system rakiet naprowadzanych 9M114, a także stałe działko GSz-23Ł. Śmigłowiec został przetestowany, lecz wojsko nie było zainteresowane jego zakupem. Śmigłowiec zatem rozbrojono i przerobiono na maszynę transportową i jako taką sprzedano Myanmarowi. Kilka lat później w kooperacji z południowoafrykańskim koncernem zbrojeniowym Denel ponownie podjęto prace nad uzbrojoną wersją. Na śmigłowcu SP-SUW (nr fabr. 310318 lub jak podają inne źródła: 360318) przetransportowanym do RPA firma Kentron zamontowała uzbrojenie tworząc W-3K, który zarejestrowany jako ZU-AGU był testowany do 1994 roku. Na tej samej maszynie, która ponownie latała w Polsce jako SP-SUW w 1999 r. testowano francuskie rakiety systemu HOT-3/VIVIANE.

Trzecia seria liczyła 19 śmigłowców (+ 1 kadłub przeznaczony do prób naziemnych). Dziewięć z nich zakupił Myanmar. Maszyna o nr. fabr. 390411 pozostała w faryce, stanowiąc podstawę do skonstruowania prototypu W-3RM. Pochodzący z tej serii śmigłowiec o nr. fabr. 330414 trafił do 103. Pułku Lotniczego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a po reformie używany jest przez Straż Graniczną jako SN-30XG (wcześniej PL-30XG). W 1993 r. jedna z maszyn w wersji W-3T z numerem bocznym 0417 trafiła na wyposażenie Wojska Polskiego. Później została przebudowana na W-3RL. Inna maszyna, o nr. fabr. 310420, stała się platformą do zbudowania prototypu W-3A, który 31 maja 1993 roku uzyskał w Federalnym Zarządzie Lotnictwa amerykański certyfikat poświadczający zgodność z przepisami FAR-29. Później maszyna ta latała jako SP-PSK, a następnie SP-SSK, po czym trafiła do 103. Pułku Lotniczego MSW z n/b 420. Obecnie służy w lotnictwie Policji.

Na czwartą serię składało się 20 śmigłowców. Część z nich trafiła do odbiorców zagranicznych, policja Saksonii otrzymała jeden W-3A (nr fabr. 370503), południowokoreańskie przedsiębiorstwa Helikorea i Citi Air zakupiły odpowiednio W-3A (nr fabr. 370509) i W-3AM (nr fabr. 370514). Wojsko jeden z otrzymanych Sokołów (nr fabr. 310502) przebudowało do W-3RL i przekazało Lotniczemu Górskiemu Pogotowiu Ratunkowemu. Marynarka Wojenna otrzymała z tej serii śmigłowce o nr. fabr. 390505 i 390513 jako W-3RM Anakonda. Także Anakondę o nr. fabr. 390510 otrzymał 103. PL MSW – nadano n/b 510. Następnie trafił on na wyposażenie jednostki GROM, gdzie otrzymał n/b 0510, później uległ katastrofie podczas ćwiczeń. Maszyna W-3A nr fabr. 370507 trafiła do TOPR-u jako SP-SXZ. Została zniszczona podczas awaryjnego lądowania 29 stycznia 2003 r. w Murzasichlu. Śmigłowiec SP-PSL (nr fabr. 370508) stał się podstawą do zbudowania prototypu W-3A2, który został zakupiony przez hiszpańską firmę Helibravo. W-3A SP-FSU (nr fabr. 370515) używał przez kilka lat polski oddział Daewoo, lecz w związku z problemami finansowymi firmy śmigłowce sprzedano policji Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Pozostałe śmigłowce trafiły głównie do polskiego wojska, były wśród nich również W-3W.

Piąta seria liczyła 20 śmigłowców, z których maszyny o nr. fabr. 360601-360617 w wersji W-3W trafiły do 66. Dywizjonu Lotniczego, zaś te o nr. fabr. 360618-360620 w wersji W-3WA znalazły się w 47. Szkolnym Pułku Śmigłowców.

Szósta seria również liczyła 20 śmigłowców. W-3A (nr fabr. 360701 i 360702) trafiły do 47. SzPŚ. Cztery W-3AM trafiły do Korei Południowej (nr fabr. 370703, 370704, 370706, 370707), jeden W-3AM (nr fabr. 370705) kupiło Helibravo, a jeden W-3A (nr fabr. 370708) saksońska policja. Niemal całą resztę serii w wersji W-3A (nr. fabr. 370709-370719) przekazano Czechom za 10 MiGów-29A/UB. Ostatni śmigłowiec (nr fabr. 370720) pozostał własnością MON-u, stając się bazą dla prototypu W-3RR Procjon.

Następna, siódma seria, to również 20 maszyn. Śmigłowiec W-3 (nr fabr. 310801) trafił do prywatnego klienta z Rosji, kilka W-3AM trafiło do Korei, jeden W-3AM (nr fabr. 370804) do Wietnamu. W-3WA (nr. fabr. 360806-360811 i 360817-360820) trafiły do 66. Dywizjonu, a W-3WARM Anakonda (nr fabr. 360813 i 360815) do Marynarki Wojennej. Śmigłowiec o nr. fabr. 360816 stał się podstawą dla prototypu W-3PPD Gipsówka.

Obecnie trwa produkcja ósmej serii, z której maszyna o nr. fabr. 360906 w wersji W-3WARM trafiła do MW, zaś pozostałe (nr. fabr. 360901-360905 i 360909-360911) w wersji W-3WA do 66. Dywizjonu. Skąd sześć z nich (nr. fabr. 360902-360904 i 360909-360911) trafiło do Samodzielnej Grupy Powietrzno-Szturmowej będącej częścią polskiego kontyngentu w Iraku.

Wersje

  • W-3 Sokół – podstawowa wersja transportowo-pasażerska;
  • W-3A Sokół – wersja W-3 z certyfikatem FAR-29;
  • W-3AS Sokół – wersja W-3, w której płatowiec pochodzi z W-3A zaś awionika z W-3;
  • W-3A2 Sokół – wersja z czteroosiowym autopilota Smith SN 350 (zbudowano jedą sztukę dla odbiorcy z Hiszpanii);
  • W-3U Salamandra – wersja z uzbrojeniem zaadaptowanym z Mi-24W (zbudowano jeden egzemplarz, sprzedany do Myanmaru jako nieuzbrojona maszyna transportowa);
  • W-3W Sokół – wersja uzbrojona w stałe działko GSz-23Ł oraz cztery wysięgniki na uzbrojenie podwieszane;
  • W-3WA Sokół – wersja W-3A uzbrojona jak W-3W;
  • W-3WB Huzar – wersja uzbrojona zdolna przenosić przeciwpancerne kierowane pociski rakietowe;
  • W-3K Huzar – wersja W-3B zmodyfikowana przez firmę Kentron, testowana w RPA;
  • W-3RM Anakonda – wersja ratownictwa morskiego, z nadmuchiwanymi pływakami do awaryjnego wodowania;
  • W-3WARM Anakonda – wersja oparta o W-3A wyposażona jak W-3RM;
  • W-3AM Sokół – cywilny W-3A wyposażony w pływaki;
  • W-3T Sokół – wojskowa wersja transportowa;
  • W-3P Sokół – wojskowa wersja pasażerska;
  • W-3RL Sokół – wojskowa wersja ratownictwa lądowego;
  • W-3PPD Gipsówka (PPD-2 Gipsówka) – latający punkt dowodzenia;
  • W-3RR Procjon (SRR-10 Procjon) – wersja rozpoznania radioelektronicznego;
  • W-3U-1 Aligator – projekt wersji do zwalczania okrętów podwodnych;
  • W-3B Jastrząb – projekt wersji szturmowej;
  • W-3L Sokół Long – projekt wydłużonej wersji dla 14 pasażerów, powstała makieta;
  • W-3WS Sokół – proponowana wersja uzbrojona;
  • W-3MS Sokół – proponowana wersja uzbrojona.
Dane techniczne

  • Konstrukcja: półskorupowa z duraluminium, główny wirnik czterołopatowy, podwozie stałe z kołem przednim lub w wersji W-3AM pływakowe.
  • Napęd: dwa silniki PZL-10W o mocy 870 KM (650 KW) każdy
  • Masa:
    • własna: 3850 kg
    • maksymalna startowa: 6400 kg
  • Wymiary:
    • średnica wirnika głównego: 15,70 m
    • długość: 18,79 m
    • wysokość: 5,14 m
  • Osiągi:
    • prędkość:
      • maksymalna: 243 km/h
      • wznoszenia (lot pionowy): 9,6 m/s
    • pułap: 6000 m
    • zasięg: 745 km
  • Załoga: 2 pilotów + 12 pasażerów (wersja pasażerska)

drukuj  powrót »
Partnerzy strategiczni


Remove Before Flight



Stowarzyszenie Promocji Lotnictwa Od Œmigła




KB Group

Partnerzy


Sky Watcher


Mazury Airshow


Festyn Lotniczy >>Lotnisko Bliżej Miasta<<


Portal Lotniczy


Portal Lotniczy

Pomóżmy pilotowi


Jacek Walczy

Facebook
Galeria
Więcej zdjęć w galerii
stat4u